Eric Leltz  RSS feed    

Besturen in verkiezingstijd

Zondag 27 november 2016

Eric Leltz

De kandidatenlijst van GroenLinks is bekend. Je hoeft om er op te staan niet blank, hoogopgeleid, vriendje van of uit de Randstad te komen, maar het helpt zo te zien wel.

Dat 'ons kent ons' is goed voor een snelle teamvorming, je weet wat je aan elkaar hebt waardoor je rechtstreeks van de 'forming' naar de 'performing' fase kan. De tussenliggende fasen uit de theorie van groepsvorming, 'storming' en 'norming', kunnen worden overgeslagen. Dit past in de flow van de gewenste 'beweging' waar geen tijd te verliezen is.

Maar deze snelheid kan ook tegenwerken. Het gevaar is dat er een cultuur ontstaat waarin, om de lieve vrede te bewaren, niet al te kritisch op elkaar wordt gereageerd. Deze 'groupthink' kan worden bestreden door tegenkracht te organiseren. Ik schreef hier in juni 2015 een blog over. 

Liesbeth van Tongeren behoort kennelijk niet meer tot de 'inner circle'. Na 6 jaar Kamerlidmaatschap is zij door de kandidatencommissie niet goed genoeg bevonden om op de kandidatenlijst te staan. En dat terwijl er volgens van Tongeren niet een keer een signaal is afgegeven dat zij niet goed functioneert. Zelfs een plek op een onverkiesbare plaats is haar niet gegund. Was dit wel zo dan hadden de leden tenminste nog de kans om haar op een verkiesbare plaats te stemmen. Nu zij niet op de lijst staat is dat welhaast onmogelijk. Het is allemaal niet echt chique van de commissie en ook niet van het bestuur van GroenLinks. Dit bestuur kan immers altijd wijzigingen aanbrengen in de lijst voordat deze ter (in)stemming naar de leden gaat. Het bestuur neemt hiermee een risico. Van Tongeren kreeg met haar derde plaats op de kandidatenlijst van de vorige verkiezingen meer voorkeursstemmen (10205) dan de nummers 2 (van Ojik, 4639) en 4 (Klaver, 3351) bij elkaar en is door haar inzet populair onder de leden.

Niets wijst er op dat dit bestuur bezig is met 'damage control' anders dan afdelingsbesturen die een steunbetuiging uitspreken voor Liesbeth van Tongeren er op te wijzen dat dit niet de bedoeling is. Maar als het bestuur niet snel de onrust binnen de partij wegneemt, kan dit wel eens vervelend gaan doorwerken. En daar mag het bestuur dan volledig op worden aangesproken.

Dorpentop

Zaterdag 05 november 2016

Eric LeltzIn Friesland is een 'dorpentop' gehouden over de toekomst van het Friese platteland. De deelnemers zijn geworven uit 10.000 mensen die waren ingeloot om deel te nemen. De dorpentop is een variant op de burgertop.

In een burgertop wordt op een vernieuwende manier omgegaan met de politieke besluitvorming. Op één dag komt een groep mensen bijeen om hun mening te geven en met elkaar in gesprek te gaan over hun eigen gemeente of buurt. Aan het einde van de dag wordt afgesproken wat met de uitkomsten wordt gedaan. Omdat de deelnemers door loting, dus willekeurig, zijn geworven wordt voorkomen dat de gesprekspartners alleen maar bestaan uit de mondige, betrokken, hoog opgeleide dertigplusser. Door loting ontstaat meer legitimiteit voor de voorgestelde besluiten en meer diversiteit van de deelnemers. Dit komt het draagvlak ten goede.

Er vinden veel experimenten plaats om de democratie te vernieuwen en inwoners meer zeggenschap te geven en bij de besluitvorming te betrekken. Zij weten immers veel van hun buurt en zijn ook belanghebbenden. De rol van politici is dan meer kaderstellend aan de voorkant van de besluitvorming.

Een burgertop past goed bij een samenleving anno nu. Onze democratie stamt uit een tijd dat inwoners ongeletterd, onbereikbaar en onmondig waren. Hierbij past representatieve politiek, waarbij 'het volk' zich eens in de vier jaar mag uitspreken en zich voor de rest laat vertegenwoordigen. Maar door opleiding en sociale media zijn inwoners tegenwoordig veel beter en sneller geïnformeerd over wat speelt in de samenleving. En via diezelfde social media laten zij ook ieder moment hun stem horen en kunnen zij zich snel organiseren. Gelijkdenkenden hebben elkaar na een oproep op Facebook of Twitter snel gevonden. Als de politiek dan niet of niet snel genoeg reageert, ontstaat afstand, verwijdering en wantrouwen van inwoners richting politiek.

Net als de democratie is ook de politieke besluitvorming aan vernieuwing toe, meer passend in een tijd waar inwoners mondiger zijn, de wereld transparanter is en besluitvorming sneller kan. De opgebouwde sociale kennis en ervaring in de samenleving kan dan ook uitstekend worden ingezet om vaker een burgertop te organiseren.

Van angst naar liefde

Dinsdag 18 oktober 2016

Eric Leltz

Afgelopen zaterdag sprak ik op de bijeenkomst 'van angst naar liefde'. Hierbij de mindmap van het verhaal en mijn ingekorte tekst.

Van angst naar liefde voelt voor mij als van buiten naar binnen. We hebben allen vandaag die gang gemaakt. U was buiten om wellicht boodschappen te doen, te sporten, te tuinieren. U heeft zich misschien wel moeten haasten om hier te komen. En nu bent u binnen. Hier in deze kerk. Een mooie plek om te reflecteren. En ook tijd om te reflecteren. Maar wel in een samenleving die op zoek is, uit balans is, tegen haar grenzen aan loopt.

De samenleving lijkt een faseprobleem te kennen. Veel geldende regels horen bij een samenleving van 'toen'. Maar de samenleving is door bijvoorbeeld sociale media en hoger opgeleide mensen, veranderd. De structuur die ons tot hier heeft gebracht begint te knellen. In het groot zie je dat aan de vele crises:

  • financieel,
  • voedsel,
  • klimaat,
  • energie.

Maar ook aan de roep om nieuwe manieren van democratische besluitvorming. In het klein zie je dat

  • aan de complexiteit van de samenleving,
  • aan de bureaucratie en
  • aan de technocratie.

Dit geeft een gevoel van onbehagen in bijvoorbeeld onderwijs, zorg en welzijn.

Ik noem dit een mismatch tussen systeemwereld en leefwereld. De systeemwereld is de wereld zoals die is ontworpen met wetten, regels en protocollen. De leefwereld is onze wereld van alledag waar we met plezier in willen leven. De systeemwereld is gebouwd op controle, kwantiteit en efficiency. In de leefwereld draait het om vertrouwen, kwaliteit en ja, ook om liefde. Een gevolg van deze mismatch is dat de systeemwereld agressie oproep, en angst om de comfortzone te verlaten omdat je dan misschien wel een fout maakt. In de leefwereld wil je graag jezelf zijn, autonoom zijn, gewoon je vak uit kunnen oefenen.

En hoe zou dit anders kunnen? Van bovenaf? Door bestuurders uit het bedrijfsleven of politiek. Zij zitten midden in de systeemwereld. Veranderen is dan lastig en dit heeft hooguit een marginaal karakter. Ik geloof meer in verandering van onderop. En dan denk ik aan u. Voor ieder van ons is dit een persoonlijk proces waarop we varen op ons innerlijk kompas met passie en compassie. Langs deze weg kunnen we elkaar vinden want samen zijn we 'samenredzaam'. Dan draait het om verbondenheid, betekenis geven, 'ont'wikkelen.

En is dit gemakkelijk? Nee, natuurlijk niet. Dit vraagt moed, heel veel moed. De antropologe Margereth Mead zie "twijfel er nooit aan dat een kleine groep nadenkende en toegewijde mensen de wereld kan veranderen". Er zijn voor wie er oog voor heeft veel initiatieven van onderop:

  • een broodfonds waar ondernemers elkaar buiten de verzekeraar om verzekeren op basis van vertrouwen,
  • crowdfunding waar mensen buiten de banken om aan investeringsbedragen komen of
  • het gezamenlijk inkopen van energie.

Alles begint met een eerste stap. Ik hoop dat we vandaag die eerste stap kunnen zetten zodat de wereld die we achterlaten er iets mooier uitziet dan toen wij er op kwamen

AZC

Donderdag 22 september 2016

Eric Leltz

Het aantal vluchtelingen in de (nood) opvang daalt snel. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) heroverweegt daarom de diverse lokale plannen voor asielzoekerscentra (AZC).

De na veel tijd, ergernis, commotie, emoties en moties toegewezen locaties voor huisvesting zijn in veel gevallen niet meer nodig omdat er nu overcapaciteit is. Dit geeft een geheel nieuwe dimensie aan de gevoelens over AZC's. Waar voorheen inwoners soms fel protesteerden tegen de komst, staan nu teleurgestelde vrijwilligers omdat ze niet kunnen helpen. Maar de internationale ontwikkelingen zijn ongewis en het aantal vluchtelingen kan daarom zo weer toenemen. Is het dan niet beter om te denken voorbij de korte termijn van hollen en stilstaan? Zo ja, dan kunnen de reeds toegewezen maar nog niet ingerichte locaties toch beter worden bestemd voor opvang in plaats van ze vrij te geven? Eventueel kunnen ze ook al worden ingericht, kleiner en ruimer van opzet. Als de vluchtelingenstroom toeneemt kunnen de locaties zonder dat de molen van een zoektocht opnieuw moet worden opgestart alsnog geruisloos worden ingezet. Het bewoners protest wordt dan niet weer als vanzelf geactiveerd.

Intrinsieke waarde

Donderdag 18 augustus 2016

Eric Leltz

De rechter heeft het NOC*NSF in het gelijk gesteld in de controverse met Yuri van Gelder maar zette wel vraagtekens bij het contract tussen de koepel en de olympische atleten.

Omdat het schenden van de gedragsregels zoals beschreven in het contract nogal verstrekkende gevolgen kan hebben, mag volgens de rechter meer zorgvuldigheid worden verwacht van de sportkoepel als het gaat om het duidelijk formuleren van deze gedragsregels. Of in de woorden van de rechter: "Het zou van tevoren verifieerbaar duidelijk moeten zijn welk gedrag wordt verwacht en welk gedrag niet wordt geaccepteerd.”

Typisch een reactie uit de systeemwereld waar alleen maar 'zekerheden' bestaan en wordt gedacht dat alle situaties vooraf kunnen worden vastgelegd. Het is echter een heilloze weg, want er is altijd wel iets dat dan weer niet in het contract staat. Bovendien ga je dan helemaal leven naar wat op papier staat en creëer je .... een papieren werkelijkheid die ver af staat van de leefwereld van alledag.

Het is dan ook niet te hopen dat we die kant op gaan. Daar waar je het leven probeert te kwantificeren door alles (extrinsiek) vast te leggen, verlies je snel uit het oog waar het werkelijk om gaat, namelijk (intrinsieke) kwaliteit. Van een topsporter mag je verwachten dat deze weet dat hij niet om 5 uur in de ochtend aangeschoten moet komen aanzetten. Dat hoef je niet eerst vast te leggen, dat moet je gewoon beseffen. Dat is een intrinsieke professionele waarde.

Archief



Rubrieken