Eric Leltz  RSS feed    

Fooi in de horeca? Foei!

Donderdag 10 september 2026

Eric Leltz

Het is een tafereel aan het einde van een gezellige avond in een restaurant dat velen zullen herkennen: de rekening komt en onderaan staat het vriendelijke verzoek om een fooi. Vaak vergezeld van voorgestelde percentages of een QR-code die direct naar een Tikkie leidt. Je voelt je schuldig als je niets geeft, maar eigenlijk is het een vreemd systeem.

In vrijwel geen enkele andere sector verwachten we dat de klant het salaris van de werknemer aanvult. De loodgieter stuurt een factuur voor de reparatie; daarbovenop een fooi voor vriendelijkheid, zou bizar zijn. Bij de kapper reken je de knipbeurt af en klaar. In de supermarkt bedank je de caissière, maar niemand voelt zich verplicht om extra geld in zijn of haar handen te drukken. Waarom dan wel in de horeca?

Economisch is het een slimme verschuiving van risico. De restauranthouder houdt op deze wijze de loonkosten laag en heeft altijd genoeg arbeidskrachten. Bij een rustige avond heeft het personeel niet veel te doen, maar de loonkosten blijven laag. Bij drukte moet het personeel flink aanpoten, maar het lage inkomen wordt wel gemakkelijker aangevuld door de fooien van de klant. De ondernemer externaliseert een deel van de personeelskosten naar de consument. Dat is heel begrijpelijk vanuit bedrijfsperspectief, maar het maakt de relatie tussen gast en bediening wel ongemakkelijk. De serveerster moet niet alleen haar werk goed doen, maar ook charmant, snel en begripvol zijn omdat een deel van haar inkomen ervan afhangt.

Psychologisch en sociaal is het nog lastiger. Fooien creëren een subtiele machtsverhouding. De glimlach van de ober voelt soms iets te gemaakt en de aandacht van de sommelier iets te persoonlijk. Is het oprechte vriendelijkheid of een investering in een aanvulling op het loon? Zo’n fooi komt dan eerder door manipulatie dan door goed werk. Dat voelt toch ongemakkelijk.

In Nederland proberen we er nog een beschaafd sausje overheen te gieten. Het is “vrijwillig” of “een blijk van waardering”, maar veel van het personeel in de horeca rekent op die extra’s. Vandaar de voorgestelde bedragen op de bon en de subtiele hints. Het is geen pure waardering meer, maar een verwachte aanvulling op een soms schamel loon. 

Een eerlijker alternatief is om gewoon een reëel loon te betalen en dat door te berekenen in de menuprijzen. En die prijzen zijn nu al zo hoog dat daar heel goed ook de fooien uit betaald kunnen worden. Transparantie in plaats van theater. Natuurlijk, een oprechte fooi voor buitengewone service moet kunnen, maar het huidige systeem waarin fooien routinematig verwacht worden en soms zelfs gevraagd worden, is absurd. Het verhult dat we een deel van het arbeidsloon hebben verplaatst naar de goodwill van de klant.

Geplaatst in samenleving | Er zijn geen reacties
 

Archief



Rubrieken


Made by DeeWeeDee